Khủng hoảng nợ công, hiểu rõ việc vay tiền, in tiền và nỗi lo nợ công

Khủng hoảng nợ công và khủng hoảng nợ tư cũng chả khác nhau là mấy, nếu chúng ta đã thấy cá nhân hay tổ chức vỡ nợ thì quốc gia cũng vỡ nợ giống vậy. Nhiều người không hiểu về tiền nên cứ nghĩ nợ thì quốc gia in tiền ra mà trả nợ, đúng là sai lầm mà. Vậy chúng ta cần hiểu rõ về khủng hoảng nợ công và việc in tiền của mỗi quốc gia.

Tuy rằng Tôi không phải chuyên gia tài chính gì nhưng cũng hiểu cơ bản về các vấn đề này. Kiến thức sách báo có thể khá phức tạp, rối rắm nên đa phần người đọc rất khó hiểu về các vấn đề tài chính, kinh tế. Kinh tế tài chính cũng là một môn khoa học có logic, có trật tự, không phải diễn ra ngẫu nhiên hay hỗn loạn gì, hiểu được cái trật tự của nó thì dễ dàng hiểu mọi thứ.

Khủng hoảng nợ công cũng như khủng hoảng nợ tư, nợ thì phải trả có lãi suất, không trả được nợ thì vỡ nợ, siết tài sản, hoặc người vay phải xin khất, gia hạn nợ, rồi làm bục mặt ra trả nợ, hoặc trong trường hợp mà người vay này bán được nợ cho người vay khác thì nợ cũng ngày càng phình to. Việc Nợ phình to thì trước sau gì cũng phải xử lý, không trốn tránh được, vì vậy quốc gia nào đang có khủng hoảng về nợ thì cần phải quyết liệt thực hiện cuộc cách mạng tăng năng suất để thu nhập có thể đuổi kịp nợ.

Nợ công của một quốc gia sẽ xảy ra khủng hoảng khi khả năng trả nợ gặp khó khăn, kinh tế trì trệ kéo dài, dự trữ ngoại hối giảm xuống mức báo động, đặc biệt là quốc gia có nền kinh tế kém phát triển mà đang vay tiền ở mức cao. Vấn đề nợ công trở nên khủng hoảng cũng không dễ phân tích bởi một số quốc gia có nợ công cao nhưng cũng không khủng hoảng bởi họ có nền kinh tế phát triển mạnh, tiêu dùng tốt, ví dụ như Mỹ, Nhật…

Nợ công là nợ của chính phủ vay từ các tổ chức trong nước, tổ chức nước ngoài, chính phủ nước khác…Vay bằng đồng tiền nào thì sẽ phải trả bằng đồng tiền đó hoặc trả bằng tài sản thế chấp. Cá nhân vay tiền bằng tín chấp và thế chấp thì quốc gia vay tiền cũng như vậy, không khác gì nhiều. Tùy thuộc vào từng thời kỳ kinh tế tăng trưởng hay suy thoái mà một quốc gia có thể rơi vào tình trạng khủng hoảng nợ công nếu như các yếu tố an toàn không được đảm bảo, đặc biệt là dự trữ ngoại hối giảm mạnh.

Trong giai đoạn khủng hoảng suy thoái, thường là đồng USD sẽ tăng giá mạnh, ví dụ giai đoạn 2024 – 2025 có USD đắt, thì tỷ giá tăng cao, các quốc gia phải bán usd để ổn định tỷ giá hoặc phải tăng lãi suất (nếu không tăng lãi suất thì phải chịu lạm phát cao) hoặc thực hiện cả 2. Vì vậy, nếu quốc gia nào mà dự trữ ngoại hối thấp thì khó ổn định tỷ giá, tăng lãi suất cao thì kinh tế trì trệ suy thoái….bởi vậy những quốc gia yếu kém sẽ gặp tình trạng khủng hoảng nợ công, nhiều nước đã rơi vào vỡ nợ. Các chủ nợ sẽ vào thâu tóm, cải tổ và điều khiển quốc gia đó.

Nhiều người thắc mắc tại sao chính phủ không in tiền mà trả nợ, câu trả lời đơn giản là: cá nhân và chính phủ đều không thể in tiền khi không có tài sản phù hợp. Cá nhân muốn có tiền thì 1 là dùng sức lao động, trí óc…hoặc vay tiền thì cần có tài sản thế chấp như nhà cửa, đất đai, sản phẩm, sức lao động…Chính phủ muốn có tiền thì cũng tương tự như vậy nhưng ở quy mô lớn.